ΤΙ ΠΑΘΟΣ ΑΤΕΛΕΙΩΤΟ...

Χωρίς τη γνώση της φωτιάς, ωραιότερα καιγόμαστε

Νίκος Καρούζος

Πρόσφυγες και Εβραίοι. Κι Οθωμανοί από παλιά. Και Χριστιανοί. Και ντονμέδες. Γενίτσαροι και Βούλγαροι. Θεοί ανακατωμένοι. Μονιασμένοι. Ειρηνικοί. Και άνθρωποι. Κουβάρι οι άνθρωποι. Χωρίς ανακωχές. Κοντινοί και απόμακροι. Πότε με φως και πότε με σκοτάδια. Δοσίλογοι και αντιστασιακοί. Μπάτσοι και χασικλήδες. Ναύτες και αδελφές. Παπάδες και τραβεστί. Γερμανοτσολιάδες και ΕΑΜίτες. Πουτάνες και νοικοκυραίοι. Καρντάσια και σπιούνοι. Αλάνια και αριστοκράτες. Ασίκηδες και μόρτες. Άγγελοι και μάγισσες. Ποιητές και δερβισάδες. Παρακρατικοί και Λαμπράκηδες. Αμαρτωλές και ταμένες. Χωροφυλάκοι και νταβατζήδες. Λεσβίες και μερακλήδες. Μαυραγορίτες και επαναστάτες. Δόλωμα και πλεμάτι. Χαμπέρια αδιάβαστα. Και οι πυρπολημένοι. Στέλλα Χασκίλ, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Κωστής Μοσκώφ. Η Σαρίτα. Την είπανε ομορφομούνα. Γλεντζού. Λειώνανε όλοι. Ο Τάκης Κανελόπουλος χωμένος στην ασπρόμαυρη υγρασία του. Και ο επιζών από το Ολοκαύτωμα Μωυσής Μπενσουνσάν. Ο Ρέγκος και ο Πεντζίκης. Χρώματα και λέξεις σε αρμονία. Η αρχόντισσα Ζωή Καρέλλη. Ο Αβραάμ Μπεναρόγια. Εμπρός της γης οι κολασμένοι. Ο Πολκ, ο Λαμπράκης, ο Τσαρουχάς. Οι «Μαγεμένες». Ο Παύλος των Εθνών και ο «Δράκος» του Σέιχ Σου. Ο Αριστείδης Παγκρατίδης. Φωνή από το Γύρο Του Θανάτου: Είμαι αθώος, μάνα… Έφηβοι στο 5^ο Γυμνάσιο. Οι Έντεκα Χιλιάδες Βέργες του Απολλιναίρ. Το περιοδικό Τραμ. Το βιβλιοπωλείο του Μανώλη Αναγνωστάκη. Οι άλλοι Μανώληδες. Ο Πανσέληνος και ο Ρασούλης. Με φουρτουνιάζει ο έρωτας… Η «Σεχραζάτ» στον Βαρδάρη. Ο Λάκης ο «φερέγγυος». Ο Νίκος Παπάζογλου. Χρόνε άστατε μπαμπέση. Αρετσού και Χαρμάνκιοϊ. Σεβάς Χανούμ και Γιώργος Ιωάννου. Οι τελευταίοι ρεμπέτες. Ο Ασλάνογλου. Τη νύχτα αυτή η αστυνομία, μάζεψε τους αλήτες από το πάρκο… Η Φλέρυ, οι δαίμονες, η Οσία Μαρία η Αιγυπτία. Ο Μάνος. Δε ρώτησες τόσον καιρό για μένα… Σαν προσευχή. Κέλομαι σε Γογγύλα. Σεκλέτια και καραβοτσακίσματα. Δε με ορίζουν εμένα οι νόμοι του κόσμου τούτου. Ο Μάρκος, τα γεράματα και η φτώχεια. Ο Τσιτσάνης στο Καραμπουρνάκι. Η Ρίτα Αμπαζή, η Καίτη Γκρέυ, η Γιώτα Λύδια, η Μαρίκα και η Σωτηρία. Η Πόλυ Πάνου. Η Κυρία Πόλυ Πάνου! Μη με σπρώχνεις μες στο βούρκο κοινωνία… Ο Μπλερίν το αλβανάκι. Ο Στέλιος Καζαντζίδης. Των φουκαράδων άγιος. Η Ευστρατία. Παρθένα, ρε κερατάδες, παρθένα… Η Δέσπω Διαμαντίδου. Εκάβη του Ταχτσή. Του μοναχοπερηπατητή. Προσκύνημα στις χάρες του. Και η Ζυράννα. Η Ζατέλη. Ωραία Ρεμέδιος. Των ξωτικών σουλτάνα. Κυνηγημένα ενύπνια. Το Βουνό με το χρυσάφι στα σπλάχνα του. Μπαρούτια και φουρνέλα. Του γδικιωμού η ώρα. Η ιερή. Κι η Γέφυρα του Περιστεριού. Πριν την πάρουν τα νερά του Βοσπόρου. Γριά Σταμπούλ. Τα παζάρια της Ανατολής. Αξημέρωτοι έρωτες. Η Χανεντέ. Η αηδονόλαλη Ευθαλία. Τα γκαζέλια της Χαμιγιέτ και ο Αλέκος από τον Βόλο. Λούστρος στην Πόλη. Γυναίκες τέσσερις, παιδιά δεκατρία. Η Πόλη. Ο Σούλης. Ο Σουλεϊμάν από τον φτωχομαχαλά του Κοσίμπασα. Αγκαλιά ή βυθός; Τι Πάθος Ατελείωτο…

                                                                                                                                            

Πρόσωπα, τόποι και εικόνες από το τελευταίο βιβλίο του Θωμά Κοροβίνη Τι Πάθος Ατελείωτο. Αφηγήματα εξαίσια από τις εκδόσεις Άγρα.

Κ.Κ.Ε. ΧΑΜΗΛΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ

Με πολύ μεγάλη προσοχή διάβασα την επίσημη εκτίμηση της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ για το αποτέλεσμα των εκλογών της 25ης Ιανουαρίου. Ανάγνωση επίπονη, η οποία ενίσχυσε έτι περισσότερο την άποψή μου ότι η σημερινή του ηγεσία ήταν, είναι και παραμένει… χαμηλών προσδοκιών! Σε κάθε περίπτωση, ένα κομματικό κονκλάβιο μετρίου «πολιτικού αναστήματος» (για «επαναστατικού», ούτε λόγος) που το μόνο που καταφέρνει είναι να περισώζει τα «επαγγελματικά κεκτημένα» των στελεχών του και να περιχαρακώνει τη μαρξιστική διαλεκτική στα πλαίσια της… σωτηριολογίας. Ενίοτε και της… μεταθανάτιας!

Θα σταθώ σε δύο καίριες «στιγμές» που περιλαμβάνονται στο «σκεπτικό» της εκτίμησης.

Η πρώτη από αυτές, ορίζει ως «θετικό» το εκλογικό ποσοστό που έλαβε το ΚΚΕ, κάνοντας λόγο για ενίσχυση των δυνάμεων του ΚΚΕ και επιβεβαίωση της θετικής τάσης συσπείρωσης, ως ανάκτηση απωλειών ψήφων και εισροή νέων… Είναι προφανές ότι μία τέτοια εκτίμηση ουδεμία σχέση έχει με την «πολιτική πραγματικότητα», παρά μόνο με την τεχνική μιας… βολικής προσθαφαίρεσης. Ιδανική, κατά τ’ άλλα, για κάθε «εσωκομματική κατανάλωση».

Και εξηγώ: το ΚΚΕ το Μάιο του 2012 είχε πάρει 8,48%, για να πέσει ένα μήνα μετά στο 4,50%! Από τότε μέχρι σήμερα –και με το «μνημονιακό αποτύπωμα» να είναι σκληρότερο όσο ποτέ στην κοινωνία– το ΚΚΕ «κατορθώνει» να «τσιμπήσει» μόλις μία μονάδα, καταγράφοντας ποσοστό 5,47%!

Ολοφάνερο, ότι η «τάση συσπείρωσης» είναι εντελώς ψευδεπίγραφη και αφορά μόνο στο… μαθηματικό της μέρος. Ουσιαστικά, η Κεντρική Επιτροπή, δεν κάνει τίποτε άλλο από το να ποσοστοποιεί το «κομματικό διακύβευμα», προσδίδοντάς του χαρακτηριστικά… επιτυχίας! Φευ! Πρόκειται μόνο για ένα μικρό ποσοστό επανάκαμψης «δικών» του ψηφοφόρων
(αυτό που η ίδια ονομάζει «ανάκτηση απωλειών»), γεγονός που με τίποτε δεν τεκμηριώνει το στοιχείο των «νέων εισροών».

Με απλά λόγια, η εκτίμηση σε αυτό το σημείο είναι άκρως ωραιοποιημένη, βαθιά απολίτικη και εξαιρετικά… ιδιοτελής. Ικανή, ωστόσο, να «καταπραΰνει» τις (εικάζω χλιαρές) διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό του κόμματος και να αναθερμάνει τον «κομματικό πατριωτισμό» των μελών του.

Δεύτερη (αξιοπρόσεκτη) «στιγμή» μάς επιφυλάσσει το μέρος εκείνο που αναφέρεται στους παράγοντες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του αποτελέσματος για το ΚΚΕ. Λέει: Ιδιαίτερη σημασία και προτεραιότητα είχε η έντονη ιδεολογική, πολιτική και οργανωτική δουλειά όλου του κόμματος και της ΚΝΕ για την ιδεολογική θωράκιση των γραμμών μας, του περίγυρου ευρύτερα που προηγήθηκε όλο το προηγούμενο διάστημα…

Στο σημείο αυτό, ο μαρξιστής που σέβεται –στο ελάχιστο– τον εαυτό του, σηκώνει τα χέρια ψηλά και ομνύει στον… Λένιν! Εξ όσων μπορώ να θυμηθώ, ποτέ άλλοτε η «εκλογική μάχη» του ΚΚΕ δε διακρίνονταν από τέτοια μονομέρεια, τέτοιους περιορισμούς και τέτοιο… σφίξιμο. Και ποτέ άλλοτε δεν είχε εγκλωβίσει τις εκλογικές του απαιτήσεις στο «θωράκισμα των γραμμών» και του… περίγυρού του! Έστω και θεωρητικά, έστω και με τις γνώριμες ιδεολογικές του ελλείψεις και εμμονές, έστω ακόμη και με την «καταθλιπτική μανιέρα» των επιλογών του, πάντα το ΚΚΕ προέτασσε, προσέβλεπε και επικεντρώνονταν στον «λαϊκό παράγοντα» και τις ταξικές του προεκτάσεις. Και πάντα η «εκλογική του έκθεση» –ανεξαρτήτως αποτελέσματος– ήταν υπόθεση άμεσα συνδεδεμένη με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της εργατικής τάξης. Κι αυτά, επαναλαμ- βάνω, ξέχωρα από την «ποιότητα» των προσεγγίσεών του και την πειστικότητα των επιχειρημάτων του.

Τι αποκαλύπτει μία τέτοια «οπτική»; Ότι η ηγεσία του ΚΚΕ προσήλθε στις εκλογές με μοναδικό στόχο και σκοπό την… επιβίωσή του! Να σωθεί από τις «οπορτουνιστικές σειρήνες» και να μειώσει στο ελάχιστο τους κινδύνους της αφαίμαξής του. Να «κλειστεί» στην «ιδεολογική του περιοχή» και να «παίξει άμυνα». Και με τα «σέντερ μπακ» του να επιμένουν στο «κομματικό κατενάτσιο»!

Μόνον που έτσι παύεις να λέγεσαι επαναστατικό κόμμα και αργά (αλλά σταθερά) κατευθύνεις τις επιλογές σου μέσα από «φοβικούς διαδρόμους», συνάπτοντας σχέσεις με ιδιότυπους «γεροντικούς συντηρητισμούς». Γιατί όταν ένα κομμουνιστικό κόμμα παύει να «ρισκάρει», παύει και να παράγει. Από ιδέες μέχρι γεγονότα. Από πολιτική μέχρι κινήματα. Γίνεται ουραγός της ζωής και κομπάρ- σος των εξελίξεων. Και κάπως έτσι, καταλήγει στο… φυλάττειν Περισσό! Απλά τα πράγματα…

ΚΑΙ ΤΟ ΣΟΟΥ, ΤΕΛΕΙΩΜΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ

Εντάξει, εδώ ο κόσμος καίγεται θα μου πείτε, εσύ πάλι με την Καραβία κάθεσαι κι ασχολείσαι; Δίκαιο έχετε, αλλά πάρτε το και ως… ψυχαγωγικό διάλειμμα. Αν και, μεταξύ μας, διόλου δεν πρέπει να υποτιμάμε το «πολιτικό αντίβαρο» των ενεργειών της. Γιατί και αυτές, κάτι το… πολιτικόν δηλώνουν.

Πού (και πώς) «ξαναχτύπησε» η πρόεδρος; Αντιγράφω από το (περιχαρές) δελτίο Υύπου του ΔΗΠΕΘΕ:  Με αφορμή την Έκθεση Τουρισμού που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με την συμμετοχή της ΔΗΜΩΦΕΛΕΙΑ, η Πρόεδρος του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Καβάλας Μαρία Καραβία και η Αντιπρόεδρος Σταυρούλα Γκουλούση, με απόφαση του Δ.Σ., επισκέφθηκαν την Πόλη μαζί με την ομάδα της  ΔΗΜΩΦΕΛΕΙΑ. Οι δυο κυρίες είχαν επαφές με το Γενικό Προξενείο της Ελλάδος, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τη Μεγάλη του Γένους Σχολή, το Ζωγράφειο Λύκειο, το Ζάππειο Λύκειο, και το Σισμανόγλειο Ίδρυμα…

Άκουσαν «έκθεση τουρισμού» και είπαν να κουβαληθούν. Ομού μετά της Σταυρούλας λοιπόν, ίνα επιβεβαιωθεί και το ρηθέν του άσματος: όπου γάμος και χαρά, η Βασίλω πρώτη! Εύλογα όμως θα αναρωτηθείτε: τι δουλειά έχει ένας (πρωτίστως) πνευματικός οργανισμός σε ένα τουριστικό παζάρι; Ιδού η επίσημη… ερμηνεία: Ο λόγος (της επισκέψεως) ήταν η επικοινωνία με τον ελληνισμό της πόλης, η σύσφιξη των σχέσεων στον τομέα Τέχνες και Πολιτισμός, θέατρο και θεατρική παιδεία…

Ξεπερνάω την ανυπόφορη –μα και απαράδεκτη για έναν οργανισμό όπως το ΔΗΠΕΘΕ– σύνταξη του κείμενου και σκέφτομαι: σε ποιους από τους προαναφερθέντες φορείς θα πάει να μεταλαμπαδεύσει την «τέχνη και τον πολιτισμό» της η κυρία Καραβία; Στο Προξενείο, κομματάκι δύσκολο, για το Πατριαρχείο ούτε λόγος (εκτός αν είναι να επικουρήσει ο… Ρουβάς!), απ’ ό,τι ξέρω η Μεγάλη του Γένους Σχολή είναι κλειδαμπαρωμένη και (το πιθανότερο) στα δύο Λύκεια θα «τρέχει» ήδη διδακτικό πρόγραμμα. Τι μένει; Στην καλύτερη το Σισμανόγλειο.

Κι άντε πες ότι γίνεται η κολεγιά με το Ίδρυμα και πάει το ΔΗΠΕΘΕ… Πόλη! Να κάνει τι; Διαβάστε: θεατρικές παραστάσεις, λογοτεχνικά μουσικά προγράμματα, παραστάσεις και θεατρικά παιχνίδια για τους μαθητές, φιλοξενία μαθητών των αναφερόμενων σχολείων στην Καβάλα και παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, και γενικότερα πολιτιστικές ανταλλαγές και συνεργασίες…

Με την πονηρία που με διακρίνει, το μυαλό μου «πάει» αμέσως στο ιδιόκτητο Θεατρικό Εργαστήρι της κυρίας Καραβία το οποίο –και παρά τα όσα διαμηνύθηκαν στο παρελθόν– εξακολουθεί να το λειτουργεί κανονικά. Και «πάει» σε αυτό, διότι κάτι «πολιτισμοί» του… στυλ «λογοτεχνικά μουσικά προγράμματα» και «θεατρικά παιχνίδια» έχουν τη δικιά του σφραγίδα! Τη δικιά του… φυσιογνωμία. Και ρωτάω (ο πονηρός): «παίζει» κάτι πίσω από τις «πλάτες» του ΔΗΠΕΘΕ; Μήπως η αισθητική του Εργαστηρίου της έχει «κουβαληθεί» ολοσούμπιτη εκεί και στο ΔΗΠΕΘΕ και αυτό λειτουργεί πλέον ως… καλλιτεχνικό της παράρτημα; Και το μείζον: σε ποιον ακριβώς ρόλο έχει τοποθετηθεί ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής; Είναι εις γνώσην του όλη αυτή η… παρτσακλάδα; Όλη αυτή η αφέλεια και η παρακμή που εκπέμπουν οι προτάσεις της;

Ναι, σίγουρος δε μπορώ να είμαι για τίποτε, αλλά για το τελευταίο, το χέρι μου το βάζω στη φωτιά! Η κυρία Καραβία («καλυπτόμενη» πλήρως από την πολιτική ανοχή της Δημοτικής Αρχής) μοιάζει να «αλωνίζει» κατά το δοκούν. Να μεταφέρει (μέχρι και να… εξάγει) τις γραφικότητές της παντού, χωρίς να λογαριάζει κανέναν. Χωρίς να υπολογίζει τίποτε. Ούτε δεοντολογίες ούτε συμβάσεις ούτε (κυρίως) τις προσωπικότητες και το κύρος των συνεργατών της. Αλλά, τοις πάσι γνωστό: για να είσαι σε θέση να αναγνωρίσεις τα προσόντα του άλλου, να αναγνωρίσεις την καλλιτεχνική του επάρκεια και υπεροχή, δε μπορεί να είσαι ούτε ατάλαντος ούτε μέτριος!

Για να μπορέσουμε να συνεννοηθούμε δηλαδή και για να βγάλουμε και καμία άκρη…

ΕΝΑ ΣΤΕΦΑΝΙ... ANTIFA!

Ίσως να ακουστεί λίγο «τραβηγμένο» και… «κάπως», αλλά την πρωτοβουλία του υπουργού Εθνικής Άμυνας να πετάξει επάνω από τα Ίμια και να ρίξει ένα στεφάνι στη μνήμη των τριών αεροπόρων, την εντάσσω στον μακρύ κατάλογο των πράξεων και των συμβολισμών του αντιφασιστικού κινήματος. Και μάλιστα σε εκείνες με πολύ ισχυρές αντανακλάσεις και επιρροές.

Γιατί το λέω: ο Πάνος Καμμένος –και κατ’ επέκταση η ελληνική κυβέρνηση– αφαιρεί με αυτήν του την ενέργεια το «πατριωτικό μονοπώλιο» που είχαν «χτίσει» τα τελευταία χρόνια οι Ναζί της Χρυσής Αυγής και οι διάφορες νεοφασιστικές γκρούπες που την επικουρούν και τη συνδράμουν. Και μαζί, αφαιρεί όλα εκείνα τα πλεονεκτήματα που παράγουν οι «εθνικές εκμεταλλεύσεις». Με λίγα λόγια (και εντελώς λαϊκά) τους πήρε την… μπουκιά από το στόμα! Δεν είναι τυχαίο εξ άλλου ότι όλες οι φετινές συνάξεις των οπαδών της ελληνικής ακροδεξιάς για τα Ίμια, «άδειασαν» από οπαδούς και ενθουσιασμό και μιζέριασαν μέσα στην απογοήτευση της… αραίωσης.

Φυσικά –και για να μην υπάρξουν παρερμηνείες και συγχύσεις– η πράξη του υπουργού δεν ήταν το «δημοκρατικό μαντζούνι» που, ως δια μαγείας, «μαλάκωσε» τις «πατριωτικές εκτονώσεις» και συνέδραμε στον εκφυλισμό της δημόσιας δράσης τους. Σαφώς, η παρακμή των «εθνικιστικών παρελάσεων» και οι συρρίκνωση του πλήθους τους στα σημερινά επίπεδα είναι –σε μεγάλο βαθμό– και αποτέλεσμα της επίμονης και επίπονης στάσης των «μάχιμων αντιφασιστών». Ακόμη-ακόμη και των «θεματικών ποικιλιών» μέσα από τις οποίες εκδηλώθηκαν οι δημοκρατικές τους αντιστάσεις.

Άλλο πράγμα όμως ο «δρόμος» και οι «περιπέτειές» του και άλλο το «σήμα» και το μήνυμα που εκπέμπει η «εναέρια τιμή» ενός υπουργού. Εδώ πια, αλλάζουμε… ακροατήριο. Και μαζί την αίσθηση ότι ο πατριωτισμός (χωρίς κανένα εισαγωγικό και χωρίς καμία υποσημείωση) δεν είναι ένα «ιδεολογικό προϊόν» ή μία «ευκαιριακή πίστη», αλλά μία συλλογική αγωνία! Ένα παλλαϊκό μέλημα!

Και το σπουδαιότερο: ότι πατριώτης δεν είναι κάποιος σημαιοστολισμένος και άναρθρος κρετίνος, αλλά ένας βαθιά συνειδητοποιημένος πολίτης. Χωρίς «εθνικές υστερίες», χωρίς φυλετικές εξάψεις και χωρίς κανένα μίσος για το «άλλο» και το διαφορετικό.

ΜΝΗΜΗ ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΝΤΟΥ

Αυτόν και τον Αργύρη Χιόνη τους λάτρεψα από την πρώτη στιγμή. Τους «αντάμωσα» στα ύστερα χρόνια της νιότης. Είχα πατήσει τα σαράντα κι αυτοί ξεμυτούσαν μπροστάρηδες μέσα από τη γενιά του ’70. Διστακτικοί και θαρραλέοι μαζί. Σεμνοί και ευάλωτοι. Ολιγόλογοι και σπαρακτικοί. Αταξίδευτοι, μα συμπαντικοί. Και συνεχώς μαχόμενοι τη φθορά και τα εφήμερα. Αυτός και ο Αργύρης Χιόνης. Ο Γιάννης Κοντός…

Ήταν βράδυ κι έβρεχε και γύρω μου ξαπόσταιναν τα τραγούδια του Cave, η παγανιστική φιγούρα της PJ Harvey, το αλλόκοτο βλέμμα του Ian Curtis, η υπνωτική αύρα της Faithfull… Κι ύστερα, μία απόκοσμη κραυγή από τα βαθιά ερείπια της Diamanda Galás. Έψαχνα τη μουσική που θα συνόδευε αυτό που «καρφώθηκε» μέσα μου σαν πρόκα: Τα άγουρα σώματα έχουν και αυτά τη γήρανση τους. Τα περισσότερα είναι φυλλοβόλα… Δίσταζα, ξαναδοκίμαζα, χανόμουν, γευόμουν λίγη από την ξεχασμένη και αμφίρροπη βότκα… Η πρώτη μου εκπομπή για τον Γιάννη Κοντό…

Αν θυμάμαι καλά, ακολούθησαν άλλες τρεις. Το ίδιο μετέωρες, το ίδιο επίφοβες, το ίδιο απροστάτευτες. Και ήταν σαν να άκουγα συνεχώς την ίδια φωνή: Μια γραμμούλα είναι ο ορίζοντας. Μετά, τι γκρεμός, Θεέ μου! Και να πασχίζω να βρω το ταίριασμα, όταν πια είχαν σωθεί οι σονάτες και τα πρελούδια. Μείναμε μόνοι μας. Αυτός, εγώ κι ένας ξαναμμένος ψίθυρος… Pleasant Street από τον Tim Buckley…

Έτσι βυθίστηκα στην ποίησή του. Στα ψυχικά του απόνερα. Στις απελευθερωτικές του αγωνίες. Στις σωσίβιες λέξεις του. Ακούγοντάς τον να επιμένει: Τι μου φταίει το ποίημα, εάν το ποτάμι δεν περνάει μέσα από το σπίτι μου… Και πώς να πας τώρα παρακάτω; Πώς να αλλάξεις σελίδα; Κανένας ποταμός. Καμιά διαρροή υδάτων. Στεγνώσαμε με τη σιγουριά της στέγης από πάνω μας. Τις σφαλισμένες πόρτες… Έπεσες σε κενό ανθρώπου. Προσδέσου.

Προχθές, νύχτα πάλι, σφηνωμένος ανάμεσα σε ακαθόριστους φόβους και εξουθενωτικές πλάνες, θα μάθω για το φευγιό. Ένα «αχ, ρε συ Γιάννη» σαν προειδο-Ποίηση. Νάτην πάλι, είπα. Ξεχαρβάλωτη, άναρχη και αβέβαιη να περιπλανιέται από σώματα σε δρόμους και από αγκαλιές σε απορρίψεις. Βουβός, να ψάχνω γέφυρες σε ξεχασμένα αρχεία. Χρονιές του ’90. Και λίγο μετά. Και ήταν σαν τα μαλλιά σου να τρίζουν και να μεγαλώνουν, αγνοώντας τα πολιτικά συστήματα και την τριγωνομετρία… Κάπου στο βάθος, απ’ έξω ίσως, έσβηνε αργά το In the Dutch Mountains…

ΤΟ ΛΙΤΟ ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ

Είμαστε υπέρ του λιτού βίου. Δεν πιστεύουμε ότι ανάπτυξη σημαίνει να έχουμε τόσες πολλές Porsche Cayenne στους στενούς δρόμους των πόλεών μας…

Αυτή η φράση-επιτομή του Γιάννη Βαρουφάκη (ή Γιάνη, κατά τη δικιά του «ορθογραφική υπέρβαση») αντικατοπτρίζει πλήρως έναν καινούριο «πολιτικό πολιτισμό» ο οποίος έρχεται να συγκρουστεί ευθέως με το αναπτυξιακό μοντέλο που για δεκαετίες ολόκληρες στηρίχτηκε επάνω στους «αναπτυξιακούς μύθους» της κατανάλωσης και της υπερβολής. Προπάντων όμως, επάνω στην πνευματική και αισθητική παρακμή που δημιούργησε το «χρηματιστηριακό ήθος» και η «κουλτούρα του ξεσαλώματος». Οι άγριες, ούτως ειπείν, εκτονώσεις του «εθνικού ακροατηρίου».

Είναι φανερό ότι η αναφορά του Βαρουφάκη στις Porsche Cayenne περιέχει έντονους πολιτικούς και κοινωνικούς συμβολισμούς καθώς, μέσω του «καταναλωτικού τοτέμ» των περασμένων δεκαετιών, περιγράφεται το «απόλυτο ιδανικό» του πρότερου κοινού μας βίου και το «όνειρο» μέσα στο οποίο γαλουχήθηκαν οι τρόποι και οι συμπεριφορές των νεοελλήνων. Επί της ουσίας, ο Βαρουφάκης δεν κάνει τίποτε άλλο από το να επανακαθορίζει το «φιλοσοφικό πλαίσιο» της πολιτικής και να μετακινεί το ενδιαφέρον της στην… πραγματική ζωή. Και σε μία δεύτερη, πιο ελκυστική ίσως ανάγνωση, να «αναμιγνύει» στο πολιτικό πρόταγμα της Αριστεράς, στο δικό της «κοινωνικό όραμα», την αρχιτεκτονική του Άρη Κωνσταντινίδη και του Κωνσταντίνου Δοξιάδη, την πεζογραφία του Βιζυηνού και του Παπαδιαμάντη, τις συναρπαστικές εμμονές του Φώτη Κόντογλου, την ποίηση του Ελύτη και του Σεφέρη, τη ζωγραφική του Τσαρούχη και του Τέτση, το θέατρο του Κουν, τη μουσική του Τσιτσάνη, του Χατζιδάκι, του Μίκη…

Αναμφισβήτητα, η «επιστροφή» στο λιτό, δεν είναι μία εύκολη υπόθεση. Απαιτεί πνευματική άσκηση, εσωτερικό μόχθο, ψυχικές αντοχές. Επιπροσθέτως δε, απαιτεί μια νέα Παιδεία βαθιά προσηλωμένη στις αξίες των ακριβών μας παραδόσεων. Γι’ αυτό και μία τέτοια «πρόταση βίου» δε μπορεί να συμπεριληφθεί στα «τρέχοντα» της πολιτικής. Δεν είναι ένα «ιδεολογικό αφήγημα» μπροστά σε προτεταμένα μικρόφωνα. Ούτε βέβαια ένα «ευφυές σχόλιο» για επικοινωνιακή κατανάλωση. Πρόκειται για μία «νέα συνείδηση» που ξεπερνάει τα όρια του στοχασμού. Γιατί το «λιτό» είναι από μόνο του «Ομολογία». Και «γύμνασμα» για όλους…